أُسْوَةٌ حَسَنَة / صفحه اول • شخصیت و جایگاه

زندگی‌ای کوتاه، افقی بلند

نگاهی به شخصیت، جایگاه و شهادت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها

خانواده‌ای آسمانی

حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، دختر رسول خدا حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله و حضرت خدیجه سلام‌الله‌علیها، در مکه به دنیا آمدند. پس از هجرت به مدینه، با امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام ازدواج کردند. امام حسن مجتبی علیه‌السلام، امام حسین علیه‌السلام، حضرت زینب سلام‌الله‌علیها و حضرت ام‌کلثوم سلام‌الله‌علیها در این خانواده پرورش یافتند. حضرت محسن علیه‌السلام نیز در پی صدمات واردشده به مادرشان، پیش از تولد به شهادت رسیدند. زندگی این خانواده، نمونه‌ای از ایمان، مهربانی و ایستادگی در راه خدا بود. [۵ و ۱۳]

جایگاه ویژه نزد رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله

حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها نزد رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله جایگاهی ویژه داشتند. پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله ایشان را پاره‌ای از وجود خود معرفی کردند و شادی و اندوه آن بانو را با شادی و اندوه خود پیوند دادند. [۱] تعبیر «پاره‌ای از وجود من» و پیوند خشم آن حضرت با خشم رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله در کتب اهل تسنن هم ذکر شده است. [۹] محبت به آن بانو، ما را به شناخت ایمان، رفتار و دفاع ایشان از حق دعوت می‌کند.

پاکی و عصمت

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله، امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام، حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، امام حسن مجتبی علیه‌السلام و امام حسین علیه‌السلام را زیر کساء گرد آوردند. آیه تطهیر از پاکی این خاندان سخن می‌گوید. [۲] این واقعه و خواندن آیه تطهیر در کتب اهل تسنن هم ذکر شده است. [۱۰] شیعه با تکیه بر این آیه و روایات، به عصمت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها باور دارد؛ یعنی ایشان از گناه و خطا پاک‌اند و الگویی برای پیروی از حق هستند.

عبادت و مسئولیت در کنار هم

زندگی حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها ساده و همراه با تلاش بود. کار با آسیاب، دست‌های ایشان را رنج می‌داد. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله به آن بانو ذکر آموختند (تسبیحات حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها). [۳] این واقعه در کتب اهل تسنن هم ذکر شده است. [۱۱] در زندگی ایشان، عبادت از رسیدگی به خانواده جدا نبود. از این سیره می‌آموزیم که یاد خدا، درس خواندن و کمک به خانواده می‌توانند در کنار هم باشند. ارزش انسان تنها به دارایی و ظاهر او نیست؛ رفتار و مسئولیت‌پذیری نیز اهمیت دارند.

پیوند با امام زمان علیه‌السلام

امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف در نامه‌ای، دختر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را الگویی نیکو برای خود معرفی کرده‌اند. [۱۵] این سخن، پیوند سیره حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها با راه امام زمان علیه‌السلام را نشان می‌دهد. برای ما، انتظار می‌تواند از کارهای روزانه آغاز شود: راست بگوییم، حق کسی را ضایع نکنیم، به نیازمند کمک کنیم و مسئولیت خود را انجام دهیم. همراه با دعا برای فرج، رفتارمان را نیز بهتر کنیم.

متن آموزشی مسابقه · 1 / ۲ · منابع شماره‌گذاری‌شده در نسخه آنلاین
أُسْوَةٌ حَسَنَة / صفحه دوم • شهادت و تاریخ

دفاع از حق، تا واپسین روزها

نگاهی به شخصیت، جایگاه و شهادت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها

دفاع از ولایت

پس از شهادت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله، حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها از حق امامت امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام دفاع کردند. فدک نیز از حقوقی بود که ایشان مطالبه کردند. فدک نام یک زمین و آبادی است. ابوبکر با مطالبه ایشان مخالفت کرد و آن بانو از او ناخشنود بودند. [۵ و ۸] مطالبه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، مخالفت ابوبکر و ناخشنودی ایشان در کتب اهل تسنن هم ذکر شده است. [۱۲] ایستادگی آن حضرت به ما می‌آموزد که شناخت حق باید با عمل به مسئولیت همراه باشد.

خطبه‌ای برای بیداری مردم

حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها در خطبه فدکیه تنها درباره یک زمین سخن نگفتند. خداشناسی، پیامبری، حکمت احکام و مسئولیت مردم نیز در این خطبه آمده است. ایشان مردم را به شناخت حق و عمل به وظیفه دعوت کردند. این سخنان نشان می‌دهد که دفاع از حق باید با آگاهی و دلیل همراه باشد. برای نوجوان امروز نیز پرسیدن، مطالعه کردن و درست سخن گفتن، راه‌هایی برای رشد آگاهی هستند. [۸]

هجوم به خانه و چگونگی شهادت

ابوبکر برای گرفتن بیعت از امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام اقدام کرد. عمر بن خطاب و همراهانش به خانه آن حضرت رفتند و تهدید به آتش‌زدن خانه کردند. [۵] تهدید عمر به سوزاندن خانه در کتب اهل تسنن هم ذکر شده است. [۱۶] در جریان هجوم، حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها آسیب دیدند. قنفذ به فرمان عمر به ایشان ضربه زد؛ حضرت محسن علیه‌السلام سقط شدند و آن بانو به‌شدت بیمار شدند. [۱۳] امام حسن مجتبی علیه‌السلام نیز در سخنان خود بیان کردند که مغیرة بن شعبه به مادرشان ضربه زده است. [۱۴] حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها در پی این صدمات به شهادت رسیدند. [۵ و ۱۳]

وصیت به دفن شبانه

حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها وصیت کردند که شبانه دفن شوند و مزارشان پنهان بماند. ایشان نمی‌خواستند کسانی که به آن حضرت ستم کرده بودند در مراسم حضور داشته باشند. امیرالمؤمنین امام علی علیه‌السلام این وصیت را انجام دادند. [۴] دفن شبانه به دست ایشان در کتب اهل تسنن هم ذکر شده است. [۱۲] این وصیت، در نگاه شیعه نشانه اعتراض به ستم و یادآور مظلومیت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیهاست.

تاریخ شهادت

حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در سوم جمادی‌الثانی سال یازدهم هجری قمری، در مدینه به شهادت رسیدند؛ این تاریخ، قول مشهور فاطمیه دوم و مبنای این مسابقه است. [۱۳] هر سال در این روز، شیعیان با عزاداری و یادآوری سیره آن حضرت، یاد ایشان را گرامی می‌دارند. تاریخ قمری ثابت است، اما روز برابر با آن در تقویم شمسی هر سال تغییر می‌کند.

متن آموزشی مسابقه · 2 / ۲ · منابع شماره‌گذاری‌شده در نسخه آنلاین